1 sierpnia 1944 jest datą szczególną w świadomości historycznej każdego Polaka. Tego dnia rozpoczęło się Powstanie Warszawskie, będące największym zrywem podziemia niepodległościowego w okupowanej przez hitlerowców Europie.

70. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego

1 sierpnia 1944 jest datą szczególną w świadomości historycznej każdego Polaka. Tego dnia rozpoczęło się Powstanie Warszawskie, będące największym zrywem podziemia niepodległościowego w okupowanej przez hitlerowców Europie.

Na zdjęciu: Powstaniec z Mokotowa wychodzi z kanałów na terenie zajętym przez Niemców. Zdjęcie prawdopodobnie gdzieś w alei Puławskiej pomiędzy ulicą Madalińskiego a Dworkową. Źródło: pl.wikipedia.org

Tysiące mieszkańców Warszawy chwyciło za broń, większość z nich walczyło pod sztandarami AK, która była głównym inicjatorem powstania. Podczas walk o stolicę, u boku oddziałów Armii Krajowej, stanęli również żołnierze Narodowych Sił Zbrojnych.

Wielki zryw, jaki był planowany już kilka miesięcy przed godziną „W”, miał za zadanie przede wszystkim wyrwanie stolicy Polski z rąk okupanta niemieckiego oraz uchronienie jej przez zbliżającą się Armią Czerwoną. Komenda Główna Armii Krajowej zdawała sobie doskonale sprawę, że szansą na odzyskanie pełnej suwerenności jest odzyskanie stolicy własnymi siłami. Chciano tym samym zademonstrować Stalinowi, że gdy Warszawa będzie w rękach AK, to albo uszanuje niezależność i suwerenność odradzającego się państwa Polskiego, albo będzie musiał złamać powstańców siłą.

Sierpień 1944 uznano za idealny czas dla planowanych działań powstańczych. Zbliżające się wojska sowieckie I Frontu Białoruskiego oraz wykrwawiający się na wszystkich frontach niemiecki Wehrmacht okazały się sprzyjającymi czynnikami dla planów KG AK oraz rządu na uchodźctwie w Londynie.

W przeddzień powstania nawoływano, by mieszkańcy Warszawy  chwycili za broń i stanęli do walki przeciwko niemieckiemu okupantowi. Wielu cywilów, bez dłuższego namysłu wstępowało w powstańcze szeregi, dając upust rosnącej chęci walki i odwetu za 5 lat okupacyjnego terroru.

W dniu rozpoczęcia walk – 1 sierpnia 1944, Hitler wydał rozkaz zrównania Warszawy z ziemią, wprowadzaj tym samym wcześniejsze plany z 1939 roku w życie. Dowódca AK – gen. Bór Komorowski oceniał, iż walki o miasto nie potrwają dłużej niż kilka dni, a niemieckie oddziały nie powinny stawiać większego oporu, cofając się przed napierającymi wojskami sowieckimi. W rzeczywistości walki trwały aż 63 dni, a Niemcy za wszelką cenę chcieli utrzymać i spacyfikować walczącą stolicę. Na domiar złego, sowieci stanęli nad brzegiem Wisły, nie udzielając żadnej pomocy powstańcom. Wszystko to przekreśliło jakiekolwiek szanse na powodzenie Powstania 44 oraz uzyskanie suwerenności.

Bilans strat 63 dni walk był ogromny. Pod stronie Polskiej zginęło ok. 10 tysięcy żołnierzy, 7 tysięcy uznano za zaginionych a 5 tysięcy rannych. Według różnych szacunków śmierć poniosło również blisko 200 tysięcy mieszkańców stolicy. Strona niemiecka również odniosła spore straty – zginęło ponad 10 tysięcy żołnierzy, 7 tysięcy uznano za zaginionych a 5 tysięcy odniosło rany. Wehrmacht ponadto stracił ponad 300 czołgów oraz innych wozów bojowych.

1 sierpnia 2014r. o godzinie 17.00 przeprowadzony zostanie test sprawności syren wykorzystywanych w systemie ostrzegania i alarmowania ludności. Organizatorzy założyli, że test pozwoli jednocześnie na upamiętnienie obchodów 70. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego.

Tekst: Piotr Hatlapa